پلی اتیلن گلیکول

پلی اتیلن گلیکول چیست؟

پلی‌اتیلن گلیکول که با نام اختصاری PEG شناخته می‌شود، یکی از ترکیبات پرکاربرد در صنایع مختلف شیمیایی، دارویی و مصرفی است. این ماده از پلیمریزاسیون اتیلن اکساید به‌دست می‌آید و بسته به وزن مولکولی، به صورت مایع، نیمه‌جامد یا جامد عرضه می‌شود. تنوع گریدها و ویژگی‌های فیزیکی متفاوت پلی‌اتیلن گلیکول باعث شده است که این ماده در طیف وسیعی از کاربردهای صنعتی و فرمولاسیونی مورد استفاده قرار گیرد.

PEG‌ها عموماً بدون بو، محلول در آب و بسیاری از حلال‌های آلی هستند و از نظر شیمیایی پایداری مناسبی دارند. ویژگی‌هایی مانند غیرسمی بودن نسبی، سازگاری با ترکیبات مختلف و عملکرد پایدار در شرایط گوناگون، پلی‌اتیلن گلیکول را به گزینه‌ای قابل اتکا برای صنایع حساس تبدیل کرده است. انتخاب گرید مناسب PEG (بر اساس وزن مولکولی) نقش مهمی در دستیابی به عملکرد مورد انتظار در هر کاربرد دارد.

گریدهای پرکاربرد پلی‌اتیلن گلیکول (PEG)

پلی‌اتیلن گلیکول‌ها بر اساس وزن مولکولی، خواص فیزیکی و دامنه کاربرد به گریدهای مختلف تقسیم می‌شوند. در میان آن‌ها، PEG 400، PEG 600 و PEG 3350 از پرمصرف‌ترین گریدها در صنایع دارویی، آرایشی، بهداشتی، غذایی و شوینده به شمار می‌روند. انتخاب هر گرید، وابسته به نیاز فرمولاسیون و ویژگی‌های عملکردی مورد انتظار است.

پلی اتیلن گلایکول PEG 400

PEG 400 یک پلی‌اتیلن گلیکول با وزن مولکولی پایین و حالت مایع شفاف و ویسکوز است. این گرید به‌دلیل حلالیت بالا در آب و بسیاری از ترکیبات آلی، در فرمولاسیون‌هایی که نیاز به پخش یکنواخت مواد فعال دارند، کاربرد گسترده‌ای دارد. در صنایع دارویی، PEG 400 به‌عنوان حلال، حامل دارویی و تنظیم‌کننده ویسکوزیته در شربت‌ها، محلول‌ها، پمادها و فرآورده‌های موضعی استفاده می‌شود. در حوزه آرایشی و بهداشتی، این گرید نقش مرطوب‌کننده و نرم‌کننده را ایفا کرده و در کرم‌ها، لوسیون‌ها، ژل‌ها و محصولات مراقبت از پوست کاربرد دارد. همچنین در برخی فرمولاسیون‌های شوینده برای بهبود حل‌شوندگی و پایداری محصول به کار می‌رود.

پلی اتیلن گلایکول PEG 600

PEG 600 از نظر ساختار و ویژگی‌ها به PEG 400 نزدیک است، اما ویسکوزیته بالاتر و وزن مولکولی بیشتری دارد. این تفاوت باعث می‌شود PEG 600 در فرمولاسیون‌هایی که به قوام بیشتر و کنترل بهتر بافت نیاز دارند، گزینه مناسب‌تری باشد. در صنایع آرایشی و بهداشتی، PEG 600 به‌عنوان نرم‌کننده، مرطوب‌کننده و عامل بهبوددهنده حس مصرف (Skin Feel) مورد استفاده قرار می‌گیرد. در صنایع دارویی نیز در تولید اشکال نیمه‌جامد مانند کرم‌ها و پمادها کاربرد دارد و به پایداری فرمولاسیون کمک می‌کند. علاوه بر این، در برخی محصولات شوینده و صنعتی برای تنظیم ویسکوزیته و افزایش یکنواختی ترکیب نهایی به کار می‌رود.

پلی اتیلن گلایکول PEG 3350

PEG 3350 یک پلی‌اتیلن گلیکول با وزن مولکولی بالا و حالت جامد (پودر یا پولک) است. این گرید ویژگی‌های فیزیکی متفاوتی نسبت به PEG‌های مایع دارد و معمولاً در کاربردهایی استفاده می‌شود که نیاز به ساختاردهی، کنترل رهایش یا عملکرد خاص در دوز مشخص وجود دارد.

در صنایع دارویی، PEG 3350 به‌طور گسترده به‌عنوان ماده جانبی در تولید برخی داروهای خوراکی و فرآورده‌های تخصصی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این گرید به دلیل رفتار پایدار و قابلیت حل‌شوندگی کنترل‌شده، برای کاربردهای خاص دارویی انتخاب می‌شود. در برخی کاربردهای صنعتی و فرمولاسیونی نیز از PEG 3350 برای ایجاد خواص عملکردی مشخص استفاده می‌شود، مشروط بر رعایت استانداردهای مربوطه.

کاربرد پلی اتیلن گلیکول

پلی اتیلن گلایکول آرایشی و بهداشتی

در صنعت آرایشی و بهداشتی، پلی‌اتیلن گلیکول به‌عنوان ماده‌ای چندمنظوره در فرمولاسیون محصولات مختلف استفاده می‌شود. PEG می‌تواند نقش حلال، مرطوب‌کننده، نرم‌کننده و عامل بهبوددهنده بافت محصول را ایفا کند. این ماده در تولید کرم‌ها، لوسیون‌ها، شامپوها، صابون‌های مایع، ژل‌ها و محصولات مراقبت از پوست و مو کاربرد دارد. قابلیت حل‌کنندگی PEG باعث می‌شود ترکیبات فعال به‌صورت یکنواخت در محصول پخش شوند و پایداری فرمولاسیون افزایش یابد.

پلی اتیلن گلیکول دارویی

پلی‌اتیلن گلیکول در صنایع دارویی به‌طور گسترده به‌عنوان ماده جانبی (Excipient) مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ماده در تولید اشکال دارویی مختلف مانند پمادها، کرم‌ها، شیاف‌ها، شربت‌ها و برخی قرص‌ها کاربرد دارد. PEG به دلیل سازگاری زیستی مناسب و قابلیت تنظیم ویسکوزیته، به بهبود جذب دارو و کنترل رهایش مواد مؤثره کمک می‌کند. همچنین در برخی فرمولاسیون‌ها، به‌عنوان حلال یا حامل دارویی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

پلی اتیلن گلایکول غذایی

در صنایع غذایی، پلی‌اتیلن گلیکول با گریدهای مشخص و مجاز، به‌عنوان ماده کمکی در فرآیند تولید برخی محصولات به کار می‌رود. کاربردهای این ماده شامل نقش روان‌کننده، عامل ضدچسبندگی یا کمک‌فرآیند در خطوط تولید است. استفاده از PEG در این صنعت نیازمند رعایت استانداردها و الزامات ایمنی غذایی است و انتخاب گرید مناسب اهمیت بالایی دارد.

پلی‌اتیلن گلایکول شوینده و بهداشتی صنعتی

در تولید مواد شوینده، پلی‌اتیلن گلیکول به‌عنوان عامل بهبوددهنده عملکرد فرمولاسیون استفاده می‌شود. این ماده می‌تواند به افزایش پایداری، بهبود حل‌شوندگی ترکیبات و کنترل ویسکوزیته کمک کند. PEG در شوینده‌های خانگی، صنعتی و تخصصی کاربرد دارد و به یکنواختی و کارایی بهتر محصول نهایی کمک می‌کند.